Bệnh Tâm thần phân liệt là gì ?

Tâm thần phân liệt là một loại bệnh tâm lý thường gặp. Vậy tâm thần phân liệt là gì ? Triệu chứng và cách chữa bệnh như thế nào ? Cùng tìm hiểu trong bài viết này nhé.

Tâm thần phân liệt là gì ?

Tâm thần phân liệt là một nhóm các rối loạn não nghiêm trọng, có thể dẫn đến một số triệu chứng ảo giác, ảo tưởng và suy nghĩ bị rối loạn hành vi. Khả năng hoạt động bình thường và tự chăm sóc cho bản thân họ có xu hướng xấu đi theo thời gian. Đây là một bệnh mạn tính cần phải điều trị suốt đời.

Nguyên nhân tâm thần phân liệt

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự hình thành các tâm thần phân liệt. Không có một nguyên nhân duy nhất gây ra tâm thần phân liệt. Giống như các bệnh mãn tĩnh phổ biến như bệnh tiểu đường, bệnh hen suyễn hoặc bệnh huyết áp cao, thì người ta cho rằng, có nhiều yếu tố trong các giai đoạn hình thành bệnh tương tác với nhau và sau đó mới phát triển thành bệnh được chuẩn đoán lúc đó.

Đó là sự tương tác của các yếu tố di truyền, các yếu tố nguy cơ thời thơ ấu và ngay cả các yếu tố nguy cơ trong khi mang thai với các yếu tố môi trường trong lúc người đó trưởng thành. Cụ thể các yếu tố đó có thể là: các trải nghiệm bị đối xử phân biệt, lớn lên tại một thành phố lớn, sự tiêu thụ/hút cần sa vào một độ tuổi sớm hoặc trải nghiệm nhập cư.

Triệu chứng bệnh tâm thần phân liệt

Các triệu chứng của các tâm thần phân liệt là kết quả của sự rối loạn trong sự chuyển tiếp thông tin và quá trình xử lý thông tin của não bộ. Người ta cho rằng, sự trao đổi thông tin tế nhị qua sự đồng bộ hóa của các tế bào thần kinh, bằng cách giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh, không hoạt động một cách tối ưu nữa. Thường họ cũng gọi đó là rối loạn trong việc chắt lọc thông tin. Các thông tin quan trọng và không quan trọng không được phân biệt rõ ràng nữa. Những cảm nhận/nhận thức phụ nhỏ nhặt tầm thường lại được chú trọng bởi người đó.

  Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) là gì ?

Các triệu chứng của các tâm thần phân liệt vì vậy thường là sự kết hợp của các rối loạn trong nhận thức, suy nghĩ, hành động và sự điều khiển cảm xúc. Những sự thay đổi trong nhận thức, suy nghĩ hoặc hành động được chia thành hai nhóm triệu chứng: triệu chứng dương tính (khi một điều mới xuất hiện thêm trong cảm nhận) và triệu chứng âm tính (khi một chức năng sẵn có giảm sút hiệu quả hoặc mất đi).

Triệu chứng dương tính tiêu biểu của các tâm thần phân liệt là:

  • Rối loạn nhận thức hoặc sự ảo giác nói đến các cảm nhận/cảm giác mà không được khơi gợi bởi một yếu tố nào đó bên ngoài mà người cảm nhận lại cho rằng là những cảm nhận/cảm giác đó là thực. Hơn một nửa số bệnh nhân có ảo giác thính giác dưới dạng tiếng nói của con người. Tuy ảo giác tiếng nói phổ biến nhất trong các rối loạn nhận thức nhưng sự ảo giác có thể xuất hiện ở bất kỳ giác quan nào: thính giác, thị giác, xúc giác, vị giác và khứu giác.
  • Sự hoang tưởng hoặc rối loạn nội dung suy nghĩ: Suy nghĩ của người mắc bệnh đối với người khác là không mạch lạc, rời rạc và họ không thể hiểu được chúng. Bệnh nhân có thể có những niềm tin do sự thay đổi trong nhận thức . Chúng khó có thể sửa đối được, mặc dù người khác cố gắng thuyết phục họ. Bệnh nhân có thể có tin rằng họ đang bị ám hại, bị theo dõi, bị điều khiển hoặc bị nghe trộm.
  • Các rối loạn thuộc về cái tôi bao gồm sự thay đổi trong cách nhận thức về bản thân. Bệnh nhân không có khả năng phân biệt giữa con người mình bao gồm các suy nghĩ, hành động của bản thân với môi trường bên ngoài. Ví dụ là người bệnh cho rằng, những suy nghĩ của họ được người khác cấy vào não của họ hoặc hành động của họ được điều khiển từ bên ngoài.

Nhóm các triệu chứng âm tính với đặc điểm là sự mất đi các chức năng, mà như trong sự giao tiếp xã hôi thường được mong chờ, bao gồm một số ví dụ sau:

  • Sự thiếu động lực và sự chủ động: Người bệnh thường dành quá nhiều thời gian ở nhà hoặc ở trên giường và không có động lực làm một việc nào đó. Họ có thể không chú trọng đến ngoại hình của mình và nhu cầu tự chăm sóc bản thân có thể giảm đi. Nhưng khác với bệnh nhân mắc rối loạn trầm cảm, người mắc các tâm thần phân liệt không có cảm giác tội lỗi, không tự trách móc bản thân và không có tâm trạng buồn chán. Rối loạn trong sự tập trung, rối loạn khả năng sắp xếp công việc thường nhật trong ngày hoặc rối loạn khả năng hành động có kế hoạch tổ chức cũng thuộc triệu chứng âm tính.
  • Trầm cảm. Ở các tâm thần phân liệt cũng xuất hiện những triệu chứng của rối loạn trầm cảm như sự mất đi sự thích thú, tâm trạng buồn chán, sự tự trách móc bản thân, sự vô vọng hoặc sự cô lập mình khỏi các mối quan hệ xã hội.
  • Rối loạn cảm xúc có nghĩa là những cảm xúc hoặc sự bộc lộ cảm xúc của người bệnh thường không được phù hợp với tình huống theo quan sát của người ngoài. Trong mắt người xung quanh họ thì bệnh nhân thường phản ứng với cảm xúc không phù hợp hay đối lập so với tình huống yêu cầu. Một số bênh nhân khác thì người xung quanh cảm nhận rằng họ nghèo nàn về mặt cảm xúc. Sự vắng mặt phản ứng cảm xúc và sự bằng phẳng trong thế giới cảm xúc với rối loạn trong việc bộc lộ cảm xúc đang được cảm nhận mà người xung quanh quan sát được, khiến cho họ nghĩ rằng bệnh nhân không thể hoàn toàn hạnh phúc hoặc buồn rầu được.
  Hội trứng Stockholm là gì ?

Cách điều trị tâm thần phân liệt

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán bệnh tâm thần phân liệt

Để kết luận bệnh tâm thần phân liệt cần dựa trên yếu tố:

  • Đã loại trừ các rối loạn sức khỏe tâm thần khác và xác định rằng các triệu chứng này không phải do lạm dụng thuốc hoặc điều kiện y tế.
  • Người đó phải có ít nhất hai trong số các triệu chứng phổ biến của rối loạn này như ảo tưởng, ảo giác, hành vi vô tổ chức hay sự hiện diện của các triệu chứng âm tính kéo dài.
  • Khả năng học tập hay làm việc suy yếu.
  • Đã có triệu chứng ít nhất sáu tháng.

Quan sát tâm lý, thái độ, hành vi là bước quan trọng để đánh giá tình hình sức khỏe của người bệnh.

Xét nghiệm máu toàn bộ (CBC) và chẩn đoán hình ảnh X-quang, CT scan có thể được dùng để hỗ trợ.

Phương pháp điều trị hiệu quả bệnh tâm thần phân liệt

Phương pháp điều trị tâm thần phân liệt hiệu quả nhất hiện nay là dùng thuốc chống loạn thần và phục hồi chức năng tâm lý – xã hội cho người bệnh.

Dùng thuốc chống loạn thần:

Thuốc chống loạn thần dùng để kiểm soát các triệu chứng ảnh hưởng đến chất dẫn truyền thần kinh dopamine và serotonin. Triệu chứng và mức độ của các triệu chứng ở người bệnh cũng sẽ ảnh hưởng rất lớn trong việc lựa chọn thuốc điều trị. Nếu người bệnh bị kích động có thể phải dùng benzodiazapine như lorazepam (ATIVAN), kết hợp với thuốc chống loạn thần.

  Định nghĩa về các loại tình cảm trong tâm lý học

Một số thuốc chống loạn thần thế hệ mới bao gồm:

  • Aripiprazole (Abilify)
  • Clozapine (Clozaril)
  • Olanzapine (Zyprexa)
  • Paliperidone (Invega)
  • Quetiapine (Seroquel)
  • Risperidone (Risperdal)
  • Ziprasidone (Geodon)

Bên cạnh đó cũng có thuốc chống loạn thần thế hệ cũ, bao gồm: Chlorpromazin (THORAZINE); Fluphenazine; Haloperidol; Perphenazine. Tuy nhiên thuốc thế hệ cũ thường rẻ hơn do có nhiều tác dụng phụ.

Phục hồi chức năng tâm lý – xã hội:

  • Tập trung cải thiện tương tác giao tiếp xã hội của bệnh nhân.
  • Hỗ trợ và giáo dục cho gia đình đối phó với tâm thần phân liệt.
  • Tập trung giúp đỡ người tâm thần phân liệt tìm và giữ việc làm.
  • Giúp mọi người trong xã hội có cái nhìn đúng đắn hơn, cảm thông hơn với bệnh nhân để họ cảm thấy thoải mái hơn với căn bệnh này và cần được điều trị lâu dài.

Similar Posts